niedobór witaminy d

Cudowna witamina D – dobroczynne działanie dla organizmu

 

Dietetyk mgr inż. Julita Dudicz, członek Polskiego Towarzystwa Dietetyki

 

Sformułowanie witamina D nie dotyczy jednej substancji, ale grupy steroidowych związków chemicznych, które nie wykazują aktywności biologicznej, tylko są produktami wyjściowymi do dalszego cyklu przemian, w wyniku którego powstają aktywne już metabolity witaminy D. 90% witaminy obecnej w organizmie człowieka powstaje wewnątrz naszego ciała, a pozostałe 10% należy dostarczyć wraz z pożywieniem. Główne działanie witaminy D to wspomaganie prawidłowego wchłaniania w jelicie i dalszego wykorzystania wapnia oraz fosforu, a także utrzymanie zdrowego poziomu wapnia we krwi.

 

Występowanie witaminy D – gdzie możemy ją znaleźć?

 

Zdecydowanie największa jest nasza produkcja skórna i powstawanie jej aktywnej formy, pod wpływem promieniowania słonecznego, z nieaktywnego dehydrocholesterolu znajdującego się w skórze właśnie. Drugim źródłem jest pożywienie. Samo występowanie witaminy D w pokarmach to jednak nie wszystko, ponieważ jako witamina rozpuszczalna w tłuszczach ważne jest, aby odpowiednio łączyć produkty bogate w tę witaminę, ze zdrowymi tłuszczami. W ten sposób, większa jej część wchłonie się w przewodzie pokarmowym do krwioobiegu i zostanie należycie przez nasz organizm wykorzystana. Dobrym rozwiązaniem są produkty funkcjonalne jak margaryna Optima D+K. To produkt, którego nie powinniśmy się obawiać, ponieważ nie zawiera niebezpiecznych kwasów tłuszczowych trans, a oprócz wzbogacenia w witaminę D oczywiście, dostarczy nam też zdrowych kwasów omega 3.

 

Czy możemy pokryć całość zapotrzebowania na witaminę D dietą?

 

Dobre źródła żywnościowe witaminy D to przede wszystkim ryby morskie (węgorz, pstrąg, łosoś, śledź, makrela, dorsz), oleje rybie (tran), jaja kurze (głównie żółtko), ale też pełnotłuste mleko i jego przetwory, wątroba, czy oleje roślinne. Niestety ryb jemy wciąż za mało, ponieważ są drogie lub ich po prostu nie lubimy, a aby dostarczyć 1000 j.m. witaminy D, należałoby zjeść aż 665 g makreli. Inne źródła są niestety dużo mniej wartościowe i dla przykładu, aby uzyskać tą samą dawkę witaminy D najeżałoby zjeść np. codziennie 20 jajek lub wypijać 80 litrów mleka! Mało realne, prawda?

przedawkowanie witaminy d

Witamina D ważna już od pobytu w brzuchu mamy.

 

Niedostateczne zaopatrzenie organizmu w witaminę D w czasie ciąży, zwiększa ryzyko jej powikłań, takich jak cukrzyca ciążowa, stan przedrzucawkowy i infekcje. Witamina D, z racji swoich właściwości, przy znacznym jej niedoborze w ciąży, może być przyczyną niskiej masy urodzeniowej, niedoboru wapnia, rozmiękania potylicy i drgawek u noworodka oraz wtórnej nadczynności przytarczyc zarówno u matki jak i dziecka. Ponadto jej poziom, zarówno w ciąży jak i okresie laktacji, w organizmie matki oddziałuje na stan zdrowia dziecka oraz poziom witaminy D w organizmie noworodka, a także jak dowodzą badania w późniejszym okresie życia. U dzieci, których mamy nie suplementowały witaminy D w czasie ciąży, częściej miała miejsce hipokalcemia (niedobory wapnia), defekty szkliwa, obniżona mineralizacja kości i astma w późniejszym wieku.

 

Witamina D – zapotrzebowanie (zależy od grupy wiekowej):

 

Noworodki i niemowlęta:
– do 6 miesięcy: 400 j.m./dobę (10 μg/dobę)
– 6-12 miesięcy: 400-600 j.m./dobę (10- 15 μg/dobę)
Dzieci i młodzież: 600-1000 j.m./dobę (15-25 μg/dobę) zależnie od masy ciała
Dorośli: 800-2000 j.m./dobę (20-50 μg/dobę) zależnie od masy ciała
Kobiety w ciąży: 1500-2000 j.m./dobę (37,5-50 μg/dobę).

Wcześniaki: 400-800 j.m./dobę (10-20 μg/dobę) do uzyskania wieku skorygowanego
Dzieci i młodzież otyła: 1200-2000 j.m./dobę (30-50 μg/dobę), zależnie od stopnia otyłości
Dorośli otyli: 1600-4000 j.m./dobę, (40-100 μg/dobę), zależnie od stopnia otyłości, cały rok
Pracownicy nocnych zmian oraz ciemnoskóre osoby dorosłe: 1000-2000 j.m./dobę, (25-50 μg/dobę), zależnie od masy ciała.

Wybrane piśmiennictwo:

  1. Berkan A., Piekarska A.: Rola witaminy D w przewlekłych wirusowych zapaleniach wątroby. Postępy Nauk Medycznych 2014; XXVII(11): 787.
  2. Gagomski A.: Skutki niedoboru witaminy D w organizmie człowieka, Nowa Pediatria 2017; 21(1):34-37.
  3. Gawęcki J.( praca zbiorowa): Witaminy. Biblioteczka Olimpiady Wiedzy o Żywieniu, Zeszyt 5, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Poznań 2000.
  4. Marcinowska-Suchowierska E., Walicka M.: Wpływ niedoboru witaminy D w czasie ciąży i laktacji na matkę i dziecko. Postępy Nauk Medycznych 2010; 5: 350-355.
  5. Polskie zalecenia dotyczące profilaktyki niedoborów witaminy D – 2009, Postępy Nauk Medycznych 2010, nr. 5, s. 356-359.