Miażdżyca. Czym się objawia i jak jej przeciwdziałać?

2021-10-15 Lektura tego artykułu zajmie 2 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...

Odczuwasz bóle w klatce piersiowej – szczególnie po wysiłku? Narzekasz na bóle mięśni łydek podczas maszerowania? Zmagasz się z częstymi zawrotami głowy? Właśnie tak może objawiać się miażdżyca, która – jeśli będzie postępować – może doprowadzić do zawału serca czy udaru mózgu. Dowiedz się, jak można temu przeciwdziałać.

Miażdżyca jest podstępną chorobą, która przez długi czas rozwija się bez widocznych objawów. Chociaż najczęściej dotyczy osób między 50. a 75. rokiem życia, zmagają się z nią coraz młodsi.

Miażdżyca – co to za choroba?

Miażdżycę zalicza się do przewlekłych chorób tętnic, która prowadzi do zwężania ich światła. Dochodzi do tego na skutek odkładania się blaszki miażdżycowej, która zmniejsza przepływ krwi[1]. Konsekwencją jest niedotlenienie narządów, co może skończyć się np. zawałem serca lub udarem mózgu.

Zmiany miażdżycowe najczęściej ulokowane są w:

  • końcowym odcinku aorty brzusznej i jej rozwidleniu
  • tętnicach wieńcowych
  • tętnicach odchodzących od łuku aorty[2].

Chociaż za powstawanie miażdżycy odpowiadają czynniki genetyczne, duży udział mają czynniki środowiskowe. Ich różny udział w rozwoju choroby tłumaczyłoby zmienność schorzenia – w zależności od konkretnego pacjenta[3].
Optima Omega 3

Poznaj typowe objawy miażdżycy

Objawy miażdżycy mogą być dość zróżnicowane – wszystko zależy od tego, gdzie umiejscowione są zmiany.

Jeśli miażdżyca dotyczy:

  • tętnic wieńcowych – typowe jest odczuwanie charakterystycznego bólu w klatce piersiowej w trakcie wysiłku; dolegliwości mijają po zaprzestaniu aktywności;
  • tętnic kończyn dolnych – może pojawiać się ból mięśni łydek, który ustępuje po zaprzestaniu wysiłku;
  • tętnic szyjnych i mózgowych – pojawiają się zawroty głowy, dezorientacja, przejściowy niedowład[4].

Warto przy tym podkreślić, że objawy miażdżycy mogą nie pojawiać się przez długi czas. Zwykle choroba daje o sobie znać wówczas, gdy dojdzie do znacznego zwężenia tętnic.

Profilaktyka miażdżycy = maksymalna skuteczność

Chociaż leczenie miażdżycy jest możliwe, terapia nigdy nie spowoduje zupełnego cofnięcia się zmian powstałych w tętnicach. Z tego powodu kluczową rolę odgrywa profilaktyka, która – jeśli będzie konsekwentnie prowadzona już od najmłodszych lat – przyczyni się do zahamowania rozwoju miażdżycy.

Utrzymuj cholesterol LDL w ryzach

Czy wiesz, że za powstawanie blaszek miażdżycowych odpowiada cholesterol LDL? Chociaż cholesterol jest potrzebny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, zgromadzony w nadmiarze odkłada się w tętnicach.  Miażdżycę – jako proces zapalny – zapoczątkowuje gromadzenie się złogów składających się m.in. z lipoprotein o małej gęstości (LDL), komórek piankowatych i pozakomórkowych skupisk cholesterolu[5].

W kontekście działań prewencyjnych ogromną rolę odgrywa utrzymywanie optymalnego poziomu cholesterolu LDL. Szczególnie ważna jest prawidłowo skomponowana dieta, która powinna ograniczać spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych. Ich redukcja może przyczynić się do obniżenia zbyt wysokiego poziomu cholesterolu LDL, a nawet zmniejszenia istniejących zmian miażdżycowych[6].  Ponadto warto zwiększyć spożycie steroli roślinnych, które – spożywane w ilości 1,5-2,4 g dziennie przez okres 2-3 tygodni – obniżają poziom złego cholesterolu o 7-10% w połączeniu ze zbilansowaną dietą i zdrowym trybem życia[7].

Kontroluj poziom lipidów

Skoro jedną z przyczyn miażdżycy jest zbyt wysoki poziom cholesterolu, warto pamiętać o regularnym kontrolowaniu stężenia lipidów we krwi. Zaleca się, aby lipidogram wykonywać co 5 lat – począwszy od ukończenia 20. roku życia.

Lipidogram to badanie, które pozwala na ocenę poziomu cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, cholesterolu HDL oraz trójglicerydów. Jeśli uzyskane wyniki odbiegają od obowiązującej normy, wówczas wymagana jest konsultacja lekarska.

Zrezygnuj z siedzącego trybu życia

Minimalna aktywność fizyczna lub jej brak zwiększa ryzyko powstania zmian miażdżycowych. Warto więc zrezygnować z siedzącego trybu życia na rzecz nieco większego wysiłku fizycznego. Badania pokazują, że zwiększona aktywność fizyczna o charakterze rekreacyjnym może zmniejszać ryzyko rozwoju miażdżycy[8].

Miażdżyca uznawana jest za chorobę cywilizacyjną, ale można jej skutecznie uniknąć. Podstawą jest zmiana dotychczasowych nawyków – zarówno w zakresie żywienia, jak i prowadzonej aktywności. Dzięki temu uda się zmniejszyć ryzyko poważnych konsekwencji zdrowotnych – w tym zawału serca czy udaru mózgu.

[1] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca

[2] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca

[3] Patogeneza aterotrombozy; Wybrane Problemy Kliniczne; Copyright © 2009 Via Medica ISSN 1897–3590

[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca

[5] Miażdżyca — choroba całego życia i całej populacji krajów cywilizacji zachodniej; Choroby Serca i Naczyń 2006, tom 3, nr 1, 1–6; Copyright © 2006 Via Medica, ISSN 1733–2346

[6] Spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych a ryzyko choroby niedokrwiennej serca — zmiana paradygmatu czy metodologiczny węzeł gordyjski?; Choroby Serca i Naczyń 2015, 12 (4), 217–222;

[7] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can

[8] Wieloletni systematyczny wysiłek fizyczny jako czynnik modyfikujący występowanie miażdżycy subklinicznej u mężczyzn aktywnych zawodowo; Medycyna Pracy 2013;64(6):785–795 © Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi

Jakie ciśnienie jest niebezpieczne dla zdrowia?

2021-08-14 Lektura tego artykułu zajmie 2 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...
Jakie ciśnienie jest niebezpieczne dla zdrowia?

Ciśnienie krwi jest parametrem, który określa poziom nacisku, jaki krew przepływająca przez naczynia wywiera na ich ścianki. To, jaki jest jego poziom, zwłaszcza długofalowo, ma znaczący wpływ na Twoje zdrowie. Dlatego warto je kontrolować. Zastanawiasz się, jakie ciśnienie jest niebezpieczne dla zdrowia i kiedy należy wdrożyć leczenie? Wyjaśniamy.

Ciśnienie krwi – czym jest od czego zależy jego wartość?

Pomiar ciśnienia krwi to jeden ze standardowych elementów badania lekarskiego, od którego rozpoczyna się ocenę stanu pacjenta – a dokładniej, jego układu krążenia. Dlaczego? Ponieważ ciśnienie tętnicze wskazuje siłę, z jaką krew działa na naczynia.

Wykonując pomiary, określa się dwie wartości:

  • ciśnienia skurczowego (SBP), czyli to, które występuje podczas wtłaczania krwi do naczyń – to wyższa wartość,
  • ciśnienia rozkurczowego (DBP), które zgodnie z nazwą jest osiągane przy rozkurczu – to niższa z dwóch wartości.

Warto pamiętać, poziom ciśnienia nie jest stały, a wręcz przeciwnie – nieustannie się zmienia[1]. Na zmiany ciśnienia wpływają m.in.:

  • wysiłek fizyczny,
  • temperatura otoczenia,
  • sytuacje stresowe
  • pora dnia.

Jest ono jednak w największym stopniu uzależnione od dwóch czynników: siły skurczu serca oraz wielkości światła naczyń krwionośnych. Stąd też np. podwyższone ciśnienie krwi jest często powiązane z hipercholesterolemią, a więc podwyższonym poziomem „złego” cholesterolu (powyżej 115 mg/dl) oraz cholesterolu całkowitego powyżej 190 mg/dl lub u osób z podwyższonym ryzykiem sercowo naczyniowym odpowiednio LDL<100 mg/dl i TC<175 mg/dl[2].
Optima Omega 3

Jakie ciśnienie krwi jest niebezpieczne?

Normy poziomu ciśnienia krwi są bardzo jasno wskazane. Zgodnie z najnowszymi wytycznymi:

  • za optymalne jest uznawane ciśnienie tętnicze na poziomie poniżej 120/80 mm/Hg
  • za prawidłowe – ciśnienie 120-129/80-84 mm/Hg,
  • za wysokie prawidłowe – ciśnienie na poziomie 130-139/85-89 mm/Hg.[3]

Jeśli ciśnienie przyjmuje wyższe wartości, wskazuje to na nadciśnienie tętnicze. Przyjmuje ono kilka stopni. I tak:

  • nadciśnienie tętnicze 1. stopnia występuje przy wartościach na poziomie SBP 140-159 i/lub DBP 90/99 mm/Hg,
  • nadciśnienie tętnicze 2. stopnia klasyfikuje się przy wartościach SBP 160-179 i/lub DBP 100/109 mm/Hg,
  • nadciśnienie tętnicze 3. stopnia występuje przy wartościach od SBP 180 i/lub DBP od 110.

Wskazuje się również na izolowane nadciśnienie tętnicze skurczowe. Taka sytuacja ma miejsce, gdy ciśnienie skurczowe na wartość równą lub wyższą od 140 mm/Hg, a rozkurczowe – poniżej 90 mm/Hg.[4]

Warto przy tym podkreślić, że chwilowy wzrost ciśnienia, np. spowodowany intensywnym wysiłkiem fizycznym czy doświadczeniem sytuacji stresowej, nie świadczy jeszcze o zagrożeniu dla zdrowia. Jeśli jednak pomiary wykraczające ponad normę powtarzają się zarówno w warunkach domowych, jak i w gabinecie lekarskim (co pozwala potwierdzić, że nie jest to tzw. efekt „białego fartucha”), należy zadbać o przywrócenie optymalnego ciśnienia krwi.

Dlaczego nadciśnienie jest niebezpieczne dla zdrowia?

 Zazwyczaj nadciśnienie przez długi czas nie daje żadnych typowych objawów. Jednak z uwagi na to, że krew naciska na ściany tętnic z wyższą niż pożądana siłą, w organizmie mogą się rozwinąć bardzo poważne zmiany, które po latach doprowadzą do uszkodzenia narządów. Powikłaniami mogą być m.in.:

  • przerost mięśnia lewej komory,
  • choroba wieńcowa,
  • miażdżyca tętnic kończyn dolnych,
  • niewydolność serca,
  • upośledzenie funkcji nerek,
  • uszkodzenie naczyń siatkówki oka.

Konsekwencjami nieleczonego wysokiego ciśnienia krwi mogą być także zawał serca czy udar mózgu. Dlatego nie można lekceważyć kontroli ciśnienia. Warto też zadbać o utrzymanie go na właściwym poziomie.

Czy niedociśnienie także może być problemem?

Naturalnie niskie ciśnienie krwi (czyli hipotonia samoistna) nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ani nie wymaga leczenia, o ile nie pojawiają się inne niepokojące symptomy. Interwencji wymaga natomiast nadmiernie obniżone ciśnienie, które jest np. efektem przyjmowania określonych leków, np. zbyt dużych dawek leków hipotensyjnych.[5]

 

Jak dbać o utrzymanie bezpiecznego poziomu ciśnienia?

Ogromną rolę dla utrzymania prawidłowego ciśnienia krwi, które jest bezpieczne dla zdrowia, odgrywa Twój styl życia. Zadbaj przede wszystkim o:

  • utrzymanie prawidłowej masy ciała,
  • ograniczenie lub porzucenie konsumpcji używek, takich jak papierosy i alkohol,
  • zmianę diety – warto ograniczyć m.in. spożycie tłuszczów zwierzęcych na rzecz roślinnych, zwłaszcza zawierających sterole roślinne, oraz spożywać jak najmniej soli,
  • zwiększenie aktywności fizycznej.[6]

Pamiętaj, że zawsze lepiej jest zapobiegać, niż leczyć.

 

[1] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/lista/85018,duze-wahania-cisnienia-tetniczego-u-chorego-na-nadcisnienie

[2] https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/download/61590/47088

[3] https://core.ac.uk/download/pdf/268445401.pdf

[4] j.w.

[5] https://podyplomie.pl/kardiologia/10014,przewlekle-niedocisnienie-leczyc-czy-nie-leczyc?page=2

[6] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze

Nadciśnienie tętnicze. Jakie są jego objawy?

2021-06-30 Lektura tego artykułu zajmie 5 minut.
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (3 głosów, średnio: 5,00)
Loading...

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze to podstępna dolegliwość, która działa niczym bomba z opóźnionym zapłonem. Na początku nie daje żadnych wyraźnych objawów, zaś uważana jest za jedną z głównych przyczyn przedwczesnej śmierci osób na całym świecie. Dlatego warto dowiedzieć się, jakie symptomy wskazują na wysokie ciśnienie tętnicze krwi.

Statystyki pokazują, że w Polsce z nadciśnieniem tętniczym zmaga się nawet 11 mln osób. Utrzymanie się aktualnych tendencji może przyczynić się do nawet dwukrotnego wzrostu liczby pacjentów do 2035 roku[1]! Dlatego tak ważne jest podjęcie stosownych kroków w momencie wystąpienia pierwszych niepokojących objawów.

Nadciśnienie tętnicze, czyli co?

Jak wynika z obowiązującą klasyfikacją ciśnienia tętniczego, za prawidłowe uznaje się ciśnienie mieszczące się w granicach 120–129/80–84 mm Hg[2].

Klasyfikacja obejmuje również:

  • prawidłowe wysokie ciśnienie krwi – 130–139/85-89 mm Hg
  • optymalne ciśnienie krwi – niższe od 120/80 mm Hg.

O nadciśnieniu tętniczym mówi się wówczas, gdy wartość ciśnienia krwi przekracza 140/90 mm Hg. Należy przy tym podkreślić, że do jego rozwoju częściej dochodzi u osób z prawidłowym wysokim ciśnieniem krwi.

Klasyfikacja obejmuje również kilka stopni nadciśnienia tętniczego:

  • nadciśnienie 1. stopnia – 140-159/90-99 mm Hg
  • nadciśnienie 2. stopnia – 160-179/100-109 mm Hg
  • nadciśnienie 3. stopnia – powyżej 180/110 mm Hg[3].

Jeśli chodzi o nadciśnienie, w zależności od przyczyny – wyróżnia się:

  • nadciśnienie pierwotne (pojawia się nawet u 90% pacjentów) – którego przyczyną mogą być uwarunkowania genetyczne, środowiskowe, wynikające ze stylu życia,
  • nadciśnienie wtórne (stwierdza się je o 5-10% chorych) – stanowi objaw innej choroby, np. tarczycy, przytarczyc, nadnerczy, nerek.

Należy także wspomnieć, że wysokie ciśnienie może być spowodowane tzw. efektem białego fartucha. Tym mianem określa się sytuację, w której pomiar ciśnienia tętniczego dokonywany w gabinecie lekarskim wskazuje na wyższe wartości w porównaniu z wynikami pomiarów przeprowadzanych w warunkach domowych.
Optima Neuro

Jak rozpoznać nadciśnienie tętnicze?

Podstawą rozpoznania nadciśnienia tętniczego jest dokonanie pomiaru za pomocą ciśnieniomierza w sposób prawidłowy. Najważniejsze zasady to:

  • dokonanie pomiaru po upływie ok. 30 minut od spożycia kawy, palenia papierosów, przyjmowania innych substancji o działaniu stymulującym,
  • dokonanie pomiaru po minimum 5-minutowym odpoczynku, w pozycji siedzącej,
  • ugięcie w łokciu ręki (na której ma być dokonany pomiar), wsparcie jej na poziomie serca,
  • ubranie nie powinno uciskać ramienia,
  • w trakcie dokonywania pomiarów nie prowadzić żadnych rozmów.

Trzeba jednak wiedzieć, że diagnozy nie można postawić na podstawie pojedynczego pomiaru. Zachodzi konieczność przeprowadzenia kilkukrotnych pomiarów w kilkudniowych lub kilkutygodniowych odstępach czasu. Jeśli wysokie ciśnienie utrzymuje się, wówczas koniecznością jest podjęcie stosownych kroków.

Warto mieć świadomość, że wysokie ciśnienie krwi zwykle nie daje charakterystycznych objawów. Może jednak wywoływać dolegliwości, które w żaden sposób nie będą kojarzyły się z nadciśnieniem.

Zalicza się do nich między innymi:

  • szumy uszne,
  • bóle głowy,
  • szybką męczliwość.

Dlatego bardzo ważne jest, aby od czasu do czasu profilaktycznie dokonywać pomiarów ciśnienia tętniczego. W razie niepokojącego wyniki zaleca się powtórzyć pomiar, co pozwoli na postawienie odpowiedniej diagnozy.

Nadciśnienia tętniczego nie można lekceważyć!

Największy problem związany z nadciśnieniem tętniczym wynika z braku typowych objawów. Najczęściej rozwija się skrycie, stopniowo prowadząc do powstawania niekorzystnych zmian w sercu, mózgu, a nawet nerkach.

Szczególnie niebezpieczne jest nadciśnienie tętnicze niewykryte lub nieleczone. Zwykle skutkuje zawałem serca, niewydolnością serca czy udarem mózgu. Ważne jest zatem, aby regularnie monitorować wartości ciśnienia – szczególnie w przypadku genetycznego obciążenia oraz zacząć prowadzić zdrowszy styl życia. Wystarczy wprowadzić drobne zmiany nawyków żywieniowych i związanych z wysiłkiem fizycznym, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia wysokiego ciśnienia krwi.

Eksperci podkreślają, że najskuteczniejszą metodą uniknięcia lub opóźnienia rozwoju nadciśnienia tętniczego jest modyfikacja stylu życia – zapobieganie otyłości oraz zwiększenie aktywności ruchowej.

[1] https://nadcisnienietetnicze.pl/sites/default/files/page-2019/64385-182698-1-SM.pdf

[2] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze

[3] https://nadcisnienietetnicze.pl/sites/default/files/page-2019/64385-182698-1-SM.pdf

Wysokie ciśnienie przed porodem. Czy jest niebezpieczne?

2021-06-30 Lektura tego artykułu zajmie 6 minut.
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (1 głosów, średnio: 5,00)
Loading...
Ciąża ciśnienie


Kobieta ciężarna powinna być otoczona szczególną opieką. Stałe monitorowanie jej stanu zdrowia jest ważne nie tylko dla niej samej, ale również wpływa na rozwój płodu. Szczególną uwagę należy zwrócić na prawidłowe ciśnienie krwi, które – jeśli będzie podwyższone – może świadczyć o pewnych nieprawidłowościach. Sprawdź, jakie ciśnienie jest niebezpieczne i kiedy należy niezwłocznie zgłosić się do szpitala.

O tym, że optymalna wartość ciśnienia tętniczego krwi jest niezwykle ważna, świadczy chociażby dokonywanie jego pomiaru podczas każdej wizyty w gabinecie ginekologicznym. Koniecznością jest stałe monitorowanie tego parametru, który zmienia się wraz z okresem ciąży i rozwojem dziecka.

Jak ciśnienie krwi zmienia się w okresie ciąży?

Ciśnienie krwi u kobiet spodziewających się dziecka zmienia się wraz z rozwojem ciąży:

  • w pierwszych tygodniach ciąży zmienia się nieznacznie – jest to zwykle niezauważalne,
  • między 12. a 26. tygodniem ciśnienie spada o 5-10 mm Hg,
  • 7. miesiąca ciąży ciśnienie tętnicze wraca do normy.

Dlatego nie należy niepokoić się zmieniającymi się wartościami, jeżeli ciśnienie tętnicze jest monitorowane podczas każdej wizyty w gabinecie ginekologicznym.

Jakie ciśnienie w ciąży jest niebezpieczne?

Zastanawiasz się, jakie ciśnienie jest niebezpieczne dla kobiet ciężarnych? Mimo że jego wartości mogą się wahać, nigdy nie powinno przekraczać 140/90 mm Hg. W takich przypadkach mówi się o nadciśnieniu u kobiet w ciąży.

Wyróżnia się kilka stopni nadciśnienia:

  • lekkie – wartości nieznacznie przekraczają 140/90 mm Hg
  • umiarkowane – wartości mieszczą się w przedziale 140-159/90-109 mm Hg
  • ciężkie – wartości przekraczają 160/110mm Hg[1]

Warto przy tym podkreślić, że u niektórych kobiet podwyższone ciśnienie krwi ma wyłącznie związek ze stresem spowodowanym wizytą lekarską (tzw. efekt białego fartucha). Niekiedy może wynikać ze zbyt intensywnym wysiłkiem fizycznym (szybki marsz, wspinanie się na wyższe kondygnacje). W takich przypadkach koniecznością jest powtórzenie pomiaru po kilkunastu minutach.

Wysokie ciśnienie przed porodem może być niebezpieczne

Przyjmuje się, że mniej więcej do 7. miesiąca ciąży może utrzymywać się delikatnie podwyższone ciśnienie tętnicze krwi. Jeżeli nadciśnienie utrzymuje się dłużej lub pojawia się po 34. tygodniu ciąży, wówczas należy jak najszybciej zasięgnąć porady lekarskiej. Dlaczego?

Wzrost ciśnienia tętniczego jest jednym z objawów zatrucia ciążowego (gestozy). To stan, który zagraża zarówno kobiecie, jak i dziecku:

  • u matki może prowadzić np. do krwawienia do ośrodkowego układu nerwowego, niewydolności nerek, niewydolności krążenia,
  • u płodu może spowodować np. poród przedwczesny, ograniczenie wzrastania, niedotlenienie.

Nadciśnieniu tętniczemu sugerującemu zatrucie ciążowe towarzyszą inne objawy. Niepokój powinny wzbudzić takie symptomy jak np.:

  • obrzęki kończyn,
  • bóle głowy,
  • problemy z widzeniem,
  • wymioty i nudności,
  • białkomocz.

W przypadku wystąpienia niebezpiecznej postaci zatrucia ciążowego może dojść nawet do utraty przytomności. Dlatego tak ważne jest, aby – szczególnie w końcówce ciąży – regularnie monitorować ciśnienie krwi. Jest to szczególnie istotne w przypadku kobiet, u których stwierdzono podwyższone wartości tego parametru.
Optima Neuro

Wysokie ciśnienie krwi w ciąży – czy można tego uniknąć?

Prowadzono wiele badań, których celem było wyjaśnienie przyczyn nadciśnienia tętniczego w ciąży. Chociaż wysnuto wiele teorii, nadal etiopatogeneza nie jest jasna.

Wiadomo natomiast, że zatrucie ciążowe, którego jednym z objawów jest nadciśnienie tętnicze, występuje znacznie częściej u kobiet:

  • zmagających się z wysokim ciśnieniem tętniczym już przed ciążą,
  • borykających się ze schorzeniami nerek,
  • cierpiących na choroby układu odpornościowego,
  • z cukrzycą.

Ryzyko rośnie także w przypadku ciąży bliźniaczej.

Jako że przyczyna nadciśnienia tętniczego u ciężarnych jest złożona, trudno mówić o stosowaniu środków zapobiegawczych. Koniecznością jest natomiast stałe monitorowanie tego parametru – także w warunkach domowych. Pozwoli to na szybką reakcję w razie niepokojących objawów, co zmniejszy prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań.

Jeśli zastanawiasz się, jakie ciśnienie jest niebezpieczne, musisz pamiętać także o zbyt niskich jego wartościach. Jeżeli pomiar wskazuje na ciśnienie niższe niż 90/60 mm Hg, także należy skonsultować się z lekarzem.

Wysokie ciśnienie przed porodem nie jest wskazane. Dlatego ważne jest regularne monitorowanie tego parametru – szczególnie, jeśli należysz do grupy obarczonych ryzykiem wystąpienia nieprawidłowości.

[1] https://www.profilaktykawmalopolsce.pl/centrum-wiedzy/stany-nagle-w-kardiologii/1082-nadcisnienie-tetnicze-w-ciazy-jakie-wartosci-powinny-zaniepokoic-przyszla-mame

Zakres prawidłowego ciśnienia u kobiet. Czy jest niższy od tego dla mężczyzn?

2021-04-07 Lektura tego artykułu zajmie 5 minut.

Krew przepływająca przez naczynia krwionośne nie może napierać na nie z dużą siłą, ponieważ skutkuje to ich uszkodzeniem. Dlatego tak ważne jest systematyczne kontrolowanie ciśnienia tętniczego – po to, aby szybko zareagować na podwyższone wartości. Dowiedz się, jakie są normy ciśnienia tętniczego i sprawdź, jak postępować w przypadku stwierdzonego nadciśnienia.

Norm yciśnienia krwi

Jak pokazują dane Narodowego Funduszu Zdrowia, w Polsce aż 10 mln osób zmaga się z nadciśnieniem. Wśród nich zaledwie 2,7 mln jest skutecznie leczonych, zaś niemal 3,5 mln rodaków nawet nie wie o istnieniu choroby[1]. Tymczasem lekceważenie nadciśnienia tętniczego może mieć poważne zdrowotne konsekwencje. Aby do tego nie dopuścić, wystarczy systematycznie kontrolować ciśnienie tętnicze. Normy zostały ustalone po to, by – po ich przekroczeniu – móc natychmiast zareagować.

Ciśnienie tętnicze – czy naprawdę jest ważne?

Krew wyrzucana wraz z każdym uderzeniem serca dociera do naczyń krwionośnych, by zaopatrzyć wszystkie narządy w tlen oraz składniki odżywcze. Następnie wraca do serca poprzez układ żylny.

Jej przepływ jest możliwy, dzięki odpowiedniemu ciśnieniu wywieranymi na ściany tętnic i naczynia krwionośne. Wielkość wywieranego ciśnienia zmienia się – pomiędzy wartością maksymalną (tzw. ciśnienie skurczowe) i minimalną (tzw. ciśnienie rozkurczowe).

Prawidłowe ciśnienie – jakie są normy?

Wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego zmieniają się nieznacznie, np. pod wpływem aktywności fizycznej, w wyniku silnego stresu, podczas snu. Można jednak wskazać pewne normy, które określają prawidłowe ciśnienie.

Optymalna wartość ciśnienia tętniczego to 120-129/80-84 mm Hg. Jednak zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego[2], normy ciśnienia tętniczego przedstawiają się następująco:

  • dla ciśnienia skurczowego – mniej niż 140 mm Hg
  • dla ciśnienia rozkurczowego – mniej niż 90 mm Hg.

Wyróżnia się przy tym:

  • wysokie prawidłowe ciśnienie krwi – 130-139/85/89 mm Hg
  • optymalne ciśnienie krwi – wartości niższe od 120/80 mm Hg[3].

Nie istnieje natomiast rozgraniczenie na wartości dla kobiet i wartości dla mężczyzn, tak jak np. w przypadku poziomu cholesterolu.

Warto przy tym podkreślić, że normy ciśnienia tętniczego mogą różnić się w zależności od… stosowanej metody pomiaru[1].

 

Ciśnienie tętnicze skurczowe Ciśnienie tętnicze rozkurczowe

Pomiar gabinetowy

<140 mm Hg

<90 mm Hg

Pomiary domowe < 135 mm Hg

<85 mm Hg

Całodobowa rejestracja ABPM:

– w ciągu dnia

– w ciągu nocy

 

<135 mm Hg

<120 mm Hg

 

<85 mm Hg

<70 mm Hg

Źródło: https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58730,prawidlowe-wartosci-cisnienia-tetniczego-w-zaleznosci-od-rodzaju-pomiaru

Dlaczego ciśnienie tętnicze przekracza normy?

Dokonujesz pomiarów i często uzyskujesz prawidłowe ciśnienie, jednak bardzo blisko granicy normy? Okazuje się, że u osób z wysokim prawidłowym ciśnieniem tętniczym dochodzi do rozwoju nadciśnienia częściej niż u osób z ciśnieniem prawidłowym[1]. Dlatego warto dokonywać pomiarów z odpowiednią częstotliwością, aby móc zareagować w razie znacznego podwyższenia wartości.

Wśród czynników wywołujących podwyższone ciśnienie krwi wymienia się m.in.:

  • predyspozycje genetyczne,
  • nadwagę,
  • nadmierne spożycie alkoholu,
  • prowadzenie siedzącego trybu życia,
  • palenie papierosów,
  • niewłaściwą dietę, np. bogatą w sód.

Często zdarzają się sytuacje, w których osoba ma prawidłowe ciśnienie krwi podczas pomiarów domowych. Zaś pomiary w gabinecie wskazują na podwyższone ciśnienie. To tzw. nadciśnienie białego fartucha, które jest następstwem stresu wynikającego z wizyty lekarskiej. W takim przypadku zachodzi konieczność dokonania pomiaru ciśnienia na początku i na koniec wizyty.

Nadciśnienie tętnicze – czy jest naprawdę groźne?

Jeśli chodzi o ciśnienie tętnicze, normy pozwalają na szybkie zdiagnozowanie nadciśnienia. To podstępna choroba, która początkowo nie daje żadnych wyraźnych objawów. Może być jednak zgubna w skutkach – zwiększa bowiem ryzyko np. udaru mózgu.

Pamiętaj! Jeżeli chcesz przeciwdziałać nadciśnieniu, musisz zacząć regularnie dokonywać pomiarów ciśnienia krwi. Każdą podwyższoną wartość należy niezwłocznie skonsultować z lekarzem – po to, aby jak najszybciej wdrożyć leczenie.

Profilaktyka w zakresie utrzymania prawidłowego ciśnienia tętniczego nabiera jeszcze większego znaczenia. Istnieją badania naukowe, które potwierdzają, że leczenie nadciśnienia tętniczego u osób w średnim wieku nie tylko zmniejsza ryzyko udaru mózgu, ale również wystąpienia demencji starczej[2].

[1] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze

[2] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3002634/

[3] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58730,prawidlowe-wartosci-cisnienia-tetniczego-w-zaleznosci-od-rodzaju-pomiaru

Źródła:

[1] https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-oddzialow/nfz-namawia-do-regularnego-mierzenia-cisnienia,363.html

[2] https://nadcisnienietetnicze.pl/sites/default/files/aktualnosci/Wytyczne%20PTNT%202019.pdf

[3] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58698,nadcisnienie-tetnicze

[4] https://www.mp.pl/pacjent/nadcisnienie/informacje/cisnienie_nadcisnienie/58730,prawidlowe-wartosci-cisnienia-tetniczego-w-zaleznosci-od-rodzaju-pomiaru

Czy kawa jest dozwolona w nadciśnieniu?

Picie kawy jest ważnym elementem nowoczesnego stylu życia. Jest okazją do odpoczynku i do spotkania ze znajomymi. Wielu z nas nie wyobraża sobie bez niej poranka, gdyż to dzięki licznym substancjom o działaniu pobudzającym świetnie motywuje nas do działania! Wielu jednak twierdzi, że kawa jest niezdrowa i negatywnie wpływa na organizm. Czy to prawda?

Z czego składa się kawa?

Chcąc ocenić jak kawa wpływa na nasze zdrowie, konieczne jest uświadomienie sobie, że ten napój jest źródłem ponad 1000 składników biologicznie aktywnych, z których najlepiej poznane to: kwas chlorogenowy, diterpeny i oczywiście kofeina. Każda ze wspominanych substancji wpływa na nasz organizm w odmienny sposób. Pełne zrozumienie wpływu kawy na zdrowie wymaga więc dokładnej analizy wszystkich jej składników.

Antyoksydanty w kawie

Wśród substancji o działaniu korzystnym w kawie, wymienia się antyoksydanty (przeciwutleniacze) takie jak: flawonoidy, potas, magnez a także kwas chlorogenowy. Kawa cechuje się jedną z najwyższych zwartości antyoksydantów wśród wszystkich produktów spożywczych. Większą nawet niż jagody, porzeczki czy czerwone wino. Spośród wszystkich płynów (soki, kawa, herbata, wino), to właśnie espresso zawiera największą ilość przeciwutleniaczy. Głównym i najbardziej znanym przedstawicielem antyoksydantów w kawie jest kwas chlorogenowy, który wpływa ochronnie na komórki naszego organizmu, ponieważ:

  • zapobiega przedwczesnemu starzeniu się;
  • wykazuje działanie przeciwzapalne;
  • zmniejsza ryzyko cukrzycy, nowotworów i otyłości.

W badaniach wykazuje się, że to właśnie dzięki przeciwzapalnemu działaniu antyoksydantów, kawa zapobiega przedwczesnemu starzeniu się i dzięki temu także zmniejsza ryzyko chorób autoimmunologicznych i chorób degeneracyjnych takich jak np. choroby Alzhaimera i Parkinsona.

Ciemna strona kawy

Kolejnym składnikiem kawy są diterpeny. Jak wskazują eksperci, ich obecność może stanowić rozwiązanie, dlaczego w niektórych badaniach, kawa okazała się negatywnie wpływać na zdrowie.

Okazuje się, że dieterpeny mają zdolność do podnoszenia poziomu cholesterolu!  Zwiększa to ryzyko chorób przewlekłych, na przykład układu krążenia czy cukrzycy. Jednakże takiego wpływu nie wykazano, jeśli spożywano kawę filtrowaną. Takie negatywne skutki dla naszego zdrowia wykazuje tylko kawa „po turecku” czyli niefiltrowana. Tak więc, chcąc uniknąć zaburzeń lipidowych, zrezygnujmy ze spożywania kawy niefiltrowanej, tzw. „zalewanej”.

Korzyści z picia kawy

Przez wiele lat myślano, że kawa negatywnie wpływa na zdrowie. Jednakże nieustannie rozwijająca się nauka dostarcza nam bardziej dokładnych metod analitycznych. W świetle nowych, aktualnych badań, umiarkowane spożycie kawy, wbrew temu, co dawniej myślano, przynosi nam liczne korzyści zdrowotne! Wśród nich wymieniamy:

  • zmniejszenie ryzyka choroby Parkinsona i Alzheimera;
  • poprawę funkcjonowania w przebiegu stwardnienia rozsianego (choroba neurodegeneracyjna prowadząca do niepełnosprawności, dotyczy zarówno ludzi młodych, jak i w podeszłym wieku);
  • zmniejszenie ryzyka nowotworów: jamy ustnej, piersi, okrężnicy, jelita grubego, endometrium i prostaty;
  • poprawę tolerancji glukozy, a w konsekwencji zmniejszenie ryzyka cukrzycy typu drugiego;
  • korzystne działanie na wątrobę: zmniejszenie ryzyka marskości wątroby (poalkoholowej także) i raka wątrobo komórkowego;
  • wsparcie leczenia nadwagi i otyłości, po przez wpływ na masę ciała, tworzenie się tkanki tłuszczowej i mikrobiotę jelitową.

W licznych, dobrej jakości badaniach wskazuje się, że umiarkowane spożycie kawy przyczynia się także do obniżenia ryzyka śmierci z różnych przyczyn, na przykład nowotworów. Jak szacują eksperci, regularne, umiarkowane spożycie kawy zmniejsza ryzyko zgonu z powodu chorób nowotworowych o 18%.

Czy kawa szkodzi na serce?

Jaki jest wpływ kawy w przypadku chorób sercowo – naczyniowych? Dobrze wiemy, że wysoki poziom ciśnienia tętniczego jest czynnikiem ryzyka chorób układu krążenia i zwiększa ryzyko powikłań takich jak udar mózgu czy zwała serca. Wobec tego, czy kawa która przejściowo podnosi poziom ciśnienia tętniczego także zwiększa ryzyko takich powikłań?

Podniesienie poziomu ciśnienia zwiększa ryzyko chorób serca, przyspiesza rozwój miażdżycy i jej powikłań takich jak choroby nerek czy oczu. Jednakże powyższe zależności wykazano, gdy poziom ciśnienia jest trwale podniesiony. Jak wynika z badań, u osób, które piją kawę także dochodzi do wzrostu ciśnienia, jednakże na krótki czas. Czy te, wspomniane wyżej, negatywne konsekwencje dotyczą również krótkotrwałego wzrostu ciśnienia tętniczego, który występuje po spożyciu kawy?

Na szczęście nie! Podobnie jak po spożyciu kawy, tak i na przykład w przypadku wysiłku fizycznego dochodzi do wzrostu ciśnienia tętniczego. Co więcej, wzrost ciśnienia jest o wiele większy w trakcie ćwiczeń, aniżeli podczas picia kawy. A dobrze wiemy, że odpowiednio dobrana aktywność fizyczna to zdrowie!

Zdaniem większości ekspertów, spożycie kawy może powodować nietrwały wzrost poziomu ciśnienia, ale tylko o zaledwie kilka jednostek (mmHg) i nie ma to znaczenia w kontekście zdrowia naszego serca. Co więcej, w przypadku długotrwałego spożycia kawy mamy do czynienia z tolerancją na ten produkt i u osób, które piją kawę od dłużnego czasu nie obserwuje się już tego wzrostu lub jest on zdecydowanie mniejszy.

Ile kawy dla kogo?

Wydaje się, że 4 – 5 filiżanek kawy jest bezpieczne dla większości z nas, nawet tych cierpiących na nadciśnienie tętnicze. Jednakże całej populacji nie możemy traktować jednakowo. Wśród nas są osoby bardziej wrażliwe na kofeinę. Mowa tu o dzieciach, młodzieży, kobietach w ciąży, a także osobach wolno metabolizujące kofeinę.

Dla osób dorosłych

Zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Urzędu do Spraw Bezpieczeństwa Żywności pojedyncze dawki kofeiny do 200 mg, a także dzienne spożycie na poziomie do 400 mg jest bezpieczne dla osób dorosłych.

W praktyce oznacza to, że możemy w ciągu dnia wypić około 4 filiżanki (220 ml) kawy (1 filiżanka kawy zawiera około 95 mg kofeiny) bez jakichkolwiek negatywnych konsekwencji dla naszego zdrowia. Natomiast nie zaleca się spożywania kawy przed pójściem do łóżka, gdyż może to pogorszyć jakość snu.

Dla kobiet w ciąży

W przypadku kobiet w ciąży i karmiących piersią nie należy przekraczać spożycia kofeiny wyższego niż 200 mg na dzień.

Wbrew wielu mitom, kawa nie jest całkowicie zakazana u tych kobiet, a jednie musi być ograniczana. Spożycie kawy na poziomie 1 – 2 filiżanek jest, zdaniem ekspertów, całkowicie bezpieczne.

Dla dzieci

Na spożycie kawy, a w tym kofeiny, powinny także uważać dzieci i młodzież, u których ten napój może przyczynić się do zaburzeń nastroju. Zdaniem ekspertów nie powinni oni spożywać więcej niż 3 mg kofeiny na kilogram masy ciała, czyli na przykład dziecko o masie ciała 15 kg nie powinno spożyć więcej, niż 45 mg kofeiny.

W praktyce oznacza to, że takie przykładowe dziecko może wypić 1 kubek (180 ml) czarnej herbaty.

Podsumowanie

Spożycie kawy (bez cukru) może przynieść nam wiele korzyści w aspekcie zmniejszania ryzyka chorób przewlekłych takich jak cukrzyca czy choroby układu krążenia. Niewątpliwie ważne jest jednak zwrócenie uwagi na dawkę, gdyż nadmierne ilości tego napoju będą wpływać na nas negatywnie.

Bibliografia

  1. Europejski Urząd do Spraw Bezpieczeństwa Żywności. EFSA 2015.
  2. H. O’Keefe i wsp. Effectsof habitual coffee consumption on Cardiometabolic Disease, Cardiovascular Health and all-cause mortality. Journal of American College of Cardiology 2013; 62:12: 1043 – 1051.
  3. Herden i wsp. The Impact of Coffee and Caffeine on Multiple Sclerosis Compared to Other Neurodegenerative Diseases. Frontiers in Nutrition 2018; 5: 133: 1 – 12.
  4. Grosso i wsp. Coffee, Caffeine, and Health Outcomes: An Umbrella Review. Annual Review of Nutrition 2017; 37:131-156.
  5. Poole i wsp. Coffee consumption and health: umbrella review of meta-analyses of multiple health outcomes. The British Medical Journal 2017; 359: 1 – 18.
  6. Reis i wsp. Decaffeinated coffee improves insulin sensitivity in healthy men. British Journal of Nutrition 2018, 119: 9: 1029-1038.
  7. Rhee i wsp. Coffee and caffeine consumption and the risk of hypertension in postmenopausal women. The American Journal of Clinical Nutrition 2016, 103:1:210–217.

Nadciśnienie tętnicze – dlaczego jest tak niebezpieczne?

Jak się uchronić przed miażdżycą?

Nieleczone, prowadzi do uszkodzenia nerek, zwiększenia ryzyka wystąpienia poważnych chorób układu krążenia oraz powikłań ze strony systemu nerwowego. Nadciśnienie tętnicze jest ważnym problemem, szczególnie w obliczu faktu, iż dotyka ponad 1/3 Polaków, w tym wiele osób młodych. Współczesne metody leczenia nadciśnienia tętniczego nie ograniczają się wyłącznie do leczenia farmakologicznego, lecz uwzględniają również wiele modyfikacji stylu życia. Badania dowodzą, że duże znaczenie w leczeniu chorych z nadciśnieniem tętniczym ma przestrzeganie zasad dotyczących diety.

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia na świecie na nadciśnienie tętnicze choruje prawie miliard osób, a w danych szacunkowych wskazuje się, że w 2025 roku liczba ta przekroczy 1,5 miliarda. Nadciśnienie tętnicze od lat pozostaje najważniejszym czynnikiem ryzyka przedwczesnych zgonów na całym świecie. Specjaliści wskazują, iż wysokość ciśnienia tętniczego ma bezpośredni związek ze śmiertelnością i zapadalnością na choroby układu krążenia (zawał serca, udar mózgu, niewydolność serca, choroba tętnic obwodowych), a także niewydolność nerek, we wszystkich grupach wiekowych, etnicznych, zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. Nadciśnienie to jednak nie tylko problem osób w podeszłym wieku (jak przyjęło się uważać) – dostępne dane sugerują, że częstość występowania nadciśnienia tętniczego u osób w wieku 18–25 lat w Europie waha się od 2 do 16,7%.

Warto podkreślić, że im dłuższy jest czas trwania podwyższonego ciśnienia tętniczego tym większa jest częstość i zaawansowanie powikłań klinicznych nadciśnienia. Dowodzi to potrzeby jak najwcześniejszej identyfikacji problemu i podjęcia leczenia w przypadku wystąpienia nadciśnienia, zwłaszcza w grupie osób młodych² , dla których zaistnienie tej dolegliwości wiąże się z dużym pogorszeniem jakości życia w kontekście pracy zawodowej. W leczeniu nadciśnienia stosuje się leki obniżające jego poziom (tzw. blokery receptora angiotensynowego (ARB) oraz inhibitory konwertazy), należy jednak zaznaczyć, że w skutecznej walce z obniżaniem nadciśnienia tętniczego równie duże znaczenie odrywa styl życia.

Czytaj także: Jak obniżyć ciśnienie krwi bez leków?

Nadciśnienie tętnicze to…

Czym jest ciśnienie tętnicze? Najłatwiej wyobrazić sobie, że to siła nacisku, jaką płynąca krew wywiera na ściany tętnic. Dzięki skurczom serca krew wyrzucana jest z komór do tętnic z siłą, która pozwala jej dopłynąć do wszystkich zakamarków ciała. W ten sposób krew dostarcza komórkom, tkankom i narządom życiodajny tlen i substancje odżywcze. A potem? Potem krew wraca do serca drogą żył i cały proces rozpoczyna się na nowo.

Ciśnienie, którym krew „napiera” na ściany naczyń tętniczych, zależy od wielu czynników. Jego wysokość zmienia się nawet w ramach pojedynczego cyklu pracy serca – w czasie skurczu przyjmuje wartości największe, w czasie rozkurczu – najmniejsze.

Nadciśnienie tętnicze (NT) rozpoznaje się na podstawie co najmniej dwóch pomiarów w gabinecie lekarskim, wykonywanych w czasie dwóch osobnych wizyt, gdy średnie wartości są równe lub wyższe niż:

  • 140 mm Hg dla ciśnienia skurczowego

i/lub

  • 90 mm Hg dla ciśnienia rozkurczowego.

Wartości te są zgodne z najnowszymi europejskimi wytycznymi postępowania w nadciśnieniu ESH/ESC, przestawionymi na Kongresie ESH (European Society of Hypertension) w Barcelonie. Pełen tekst zostanie ogłoszony pod koniec sierpnia 2018 r. na Kongresie ESC (European Society of Cardiology) w Monachium.

Co ciekawe, według nowych (2017 r.) wytycznych American Heart Association (AHA) i American College of Cardiology (ACC) 130/80 mm Hg to już nadciśnienie 1. stopnia.

Czy postepowanie niefarmakologiczne wystarczy? Odpowiedź na to pytanie pozostaje w gestii lekarza, który zalecenia opiera na wysokości ciśnienia tętniczego i ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego. Jednak decyzję o wdrożeniu farmakoterapii w każdym przypadku podejmuje się indywidulanie, uwzględniając, oczywiście, stan ogólny, współistnienie innych chorób i czynników ryzyka, ale również motywację i gotowość do współpracy z lekarzem i samokontroli.

Lepiej zapobiegać niż leczyć

Rozwojowi nadciśnienia tętniczego można skutecznie zapobiegać przede wszystkim poprzez modyfikację stylu życia, szczególnie zapobieganie otyłości oraz zwiększenie aktywności fizycznej. Dotyczy to szczególnie osób znajdujących się w grupie ryzyka wystąpienia nadciśnienia tętniczego, do których zaliczyć możemy m.in. osoby z rodzinnym obciążeniem chorobami układu krążenia (udar mózgu, zawał serca, niewydolność serca) — kobiety przed 65. rokiem życia, mężczyźni przed 55. rokiem życia, a także osoby z cukrzycą lub współistniejącą chorobą nerek. Na wystąpienie nadciśnienia tętniczego narażone są także osoby nadużywające alkoholu, palące papierosy oraz te pod wpływem przewlekłego stresu. Dlatego warto regularnie kontrolować poziom ciśnienia krwi – dostępne są domowe urządzenia służące do tego celu – listę aparatów posiadających certyfikat znaleźć można na stronie Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (PTNT).

Wczesne rozpoczęcie leczenia nadciśnienia tętniczego odgrywa szczególną rolę w prewencji chorób sercowo-naczyniowych, które są najczęstszą przyczyną przedwczesnej śmiertelności w Polsce. Jeśli ciśnienie skurczowe przekracza lub jest równe wartości 140 mmHg oraz/lub ciśnienie rozkurczowe przekracza lub jest równe wartości 90 mmHg należy zgłosić się w tej sprawie do lekarza rodzinnego. Dlaczego nadciśnienie tętnicze jest tak niebezpieczne? Jeśli moc, z jaką krew napiera na ścianki naczyń krwionośnych jest zbyt duża, dochodzi do ich uszkodzeń skutkujących poważnymi schorzeniami układu krążenia.

Dieta a nadciśnienie tętnicze

W komponowaniu posiłków pozwalających na obniżenie poziomu ciśnienia znaczenie ma kilka czynników. Osobom już cierpiącym na to schorzenie, a także tym w grupie ryzyka jego wystąpienia zaleca się spożywanie dużej ilości warzyw, chudych produktów mlecznych, błonnika, produktów pełnoziarnistych i białka ze źródeł roślinnych. W profilaktyce nadciśnienia tętniczego dużą rolę odgrywa także jakość tłuszczów w spożywanych pokarmach. Zaleca się ograniczenie tłuszczów nasyconych (zwierzęcych), a zwiększenie ilości tłuszczów nienasyconych, które znajdują się m.in. w rybach, owocach i jarzynach oraz olejach roślinnych.

Badania wskazują także, iż skutecznym oraz bezpiecznym sposobem obniżenia nadciśnienia tętniczego jest ograniczenie spożycia sodu (soli kuchennej), dieta z dużą zawartością potasu wraz z odpowiednią podażą wapnia i magnezu³. Na leczenie niefarmakologiczne nadciśnienia tętniczego składają się zatem obok normalizacji masy ciała, zachowania odpowiedniej diety ze zmniejszeniem spożycia tłuszczów, zwłaszcza nasyconych, także ograniczenie spożycia alkoholu i soli, a także zaprzestanie palenia tytoniu i zwiększenie systematycznej aktywności fizycznej.

Nadciśnienie tętnicze – nie pij, nie pal, stosuj dietę DASH

Palenie tytoniu pobudza nerwowy układ współczulny, co przekłada się na wzrost ciśnienia tętniczego i przyspieszenie czynności serca. Tytoń znajduje się na samym szczycie listy czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Rezygnacja z palenia papierosów należy do ważnych elementów profilaktyki chorób układu krążenia i ich powikłań (jak udar mózgu, zawał mięśnia sercowego).

Nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego i jego powikłań, zwłaszcza udaru mózgu. W takim przypadku należy zredukować spożycie alkoholu do:

  • 20-30 g dziennie – u mężczyzn;
  • 10-20 g dziennie – u kobiet.

Która dieta jest zalecana przy nadciśnieniu tętniczym? Wyniki dużych badań klinicznych wskazują na szczególne korzyści i skuteczność diety DASH. Jej nazwa (skrót) wywodzi się z języka angielskiego od „dietary approaches to stop hypertension”, czyli „dietetyczne podejścia do powstrzymania nadciśnienia”.

Zgodnie z zasadami diety DASH należy spożywać 4-5 małych posiłków dziennie, które składają się głównie z warzyw, owoców, produktów zbożowych, ryb, chudego białego mięsa i odtłuszczonych przetworów mlecznych. Pacjentów zachęca się również do spożywania umiarkowanych ilości orzechów (małą garść dziennie). Dieta DASH ogranicza natomiast spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu; zaleca unikać tłustego czerwonego mięsa, słodyczy i słodzonych napojów.

Dieta przy nadciśnieniu: mniej soli, więcej omega-3

Dieta przy nadciśnieniu polega na ograniczeniu spożycia soli kuchennej (chlorku sodu) do maksymalnie 5 g dziennie (1 łyżeczka). Nadmiar sodu prowadzi do wzrostu ciśnienia tętniczego. Jej duże spożycie może również obniżać skuteczność leków hipotensyjnych (stosowanych w leczeniu nadciśnienia).

Wyniki badań wskazują, że ograniczenie tłuszczów ogółem w diecie co najczęściej powinno się wiązać z ograniczeniem tłuszczów nasyconych i izomerów trans, oraz włączenie do diety zalecanych ilości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych czyli typu omega-6 (kwas linolowy LA) i omega-3 (kwas α-linolenowy ze źródeł roślinnych ALA i  kwasy EPA i DHA z ryb) wpływa korzystnie na obniżanie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, w tym pośrednio także na regulację ciśnienia tętniczego krwi.

Według Instytutu Żywności i Żywienia (Normy żywienia dla populacji polskiej 2017 r.), najlepszym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych są oleje roślinne (w tym: rzepakowy, lniany, z pestek winogron, słonecznikowy).  Do najbogatszych źródeł DHA należą natomiast ryby morskie (w tym makrela, tuńczyk, śledź) i ryby słodkowodne (np. pstrąg). Na rynku dostępne są również produkty specjalnie wzbogacane w kwasy tłuszczowe typu Omega-3 (np. margaryny).

Dla przypomnienia: olej rzepakowy na tle innych olejów roślinnych wyróżnia bardzo korzystny stosunek kwasów omega-6 do omega-3 (w przybliżeniu 2:1), przy czym jest bardzo odporny na utlenianie czyli jełczenie i wysokie temperatury.

Optima Cardio

Bibliografia

  • Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym — 2015 rok.
  • Za: Łukasz Krzych, Małgorzata Kowalska, Jan E. Zejda, Czynniki ryzyka i częstość nadciśnienia tętniczego u młodych osób dorosłych; „Nadciśnienie tętnicze” rok 2006, tom 10, nr 2.
  • Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym — 2015 rok.
  • Grażyna Heleniak, Edward Jabłoński, Urszula Kaźmierczak, Leczenie niefarmakologiczne nadciśnienia tętniczego — modyfikacja żywienia Część II. Składniki mineralne: sód, potas, wapń i magnez w diecie osób z nadciśnieniem tętniczym; „Nadciśnienie tętnicze” rok 2002, tom 6, nr 2.
  • Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym — 2015 rok.

Jak obniżyć ciśnienie krwi bez leków?

2018-08-08 Lektura tego artykułu zajmie 3 minuty
1 gwiazdka2 gwiazdki3 gwiazdki4 gwiazdki5 gwiazdek (No Ratings Yet)
Loading...

Zdrowa kobieta - sposoby na obniżenia ciśnienia bez leków

Odpowiadamy na pytanie: jak obniżyć ciśnienie krwi bez leków?

Obniżenie nadciśnienia tętniczego krwi nie zawsze musi się wiązać z przyjmowaniem leków. W wielu przypadkach wystarczy zmienić dietę i styl życia, by opanować problem. Ważna jest wytrwałość i silna wola – nie odkładajmy terapii „na później”. Jak obniżyć ciśnienie krwi bez leków? Zadbajmy o systematyczną aktywność fizyczną, pożegnajmy się z paleniem, nie nadużywajmy alkoholu. Nie zapominajmy o regularnych pomiarach ciśnienia tętniczego i wizytach kontrolnych – konsultujmy wszystkie plany z lekarzem i stosujmy się do jego zaleceń. Konsekwencja to klucz do zdrowia.

Dieta DASH – nadciśnienie pod kontrolą

Wyniki badań od wielu lat dowodzą, że dieta DASH (w połączeniu z większym spożyciem potasu) obniża ciśnienie tętnicze krwi. Jej nazwa pochodzi od słynnego badania z randomizacją, które oceniało wpływ modelu żywienia na wartości ciśnienia. Badani otrzymywali 4-5 niedużych posiłków dziennie, opartych na warzywach, owocach, produktach zbożowych; niektórych orzechach, podawano im ryby, chude (białe) mięso i odtłuszczone produkty mleczne. Bezsprzecznie udowodniono skuteczność diety, która dostarczała mniej tłuszczów nasyconych i cholesterolu; ograniczała spożycie tłustego, czerwonego mięsa i słodyczy (w tym słodzonych napojów).

W kolejnym badaniu (DASH-Sodium) wykazano, że wartości ciśnienia tętniczego spadają, gdy zmniejsza się spożycie soli kuchennej. Sód (zawarty w popularnej przyprawie) zaburza funkcję nerek i wpływa na reaktywność naczyń – zwiększa ich kurczliwość. Skurcz naczyń prowadzi do wzrostu ciśnienia tętniczego.

Prostacyklina natomiast (czyli hormon produkowany przez komórki śródbłonka) rozszerza naczynia krwionośne i działa ochronnie na tętnice. Korzystny wpływ na jej biosyntezę wywierają związki antyoksydacyjne, obecne w warzywach i owocach. Warto zatem sięgać po banany, jabłka, brokuły, pomidory i nasiona strączkowe. Białe pieczywo lepiej zastąpić pełnoziarnistym – z mąki z pełnego przemiału.

Wykazano związek między spożyciem soli kuchennej, wysokością ciśnienia tętniczego i ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych. Ograniczenie spożycia soli (chlorku sodu) ma szczególne znaczenie w przypadku osób „sodowrażliwych”, np. pacjentów w podeszłym wieku, z cukrzycą, zespołem metabolicznym, insulinoopornością i niewydolnością nerek.

Nie dosalajmy potraw. Posiłki przygotowujmy samodzielnie z naturalnych produktów. Sól z powodzeniem zastąpią zioła (świeże lub suszone), czosnek, ocet winny czy cytryna. Z jadłospisu powinny zniknąć produkty z wysoką zawartością sodu, jak konserwy, ogórki kiszone, kiszona kapusta, żywność typu fast food, wędzone mięsa.

Warto zwiększyć spożycie ryb (głównie morskich), włączyć do diety orzechy i migdały, które zawierają niezbędne kwasy tłuszczowe, magnez, potas i błonnik.
Optima Omega 3

Owoce i warzywa w diecie na nadciśnienie

Należy spożywać 4-5 porcji warzyw i owoców dziennie (najlepiej do każdego posiłku). To dobre źródła błonnika, potasu i magnezu. Które z nich zawierają mało sodu? Na pewno bakłażan, zielony groszek, szczypiorek, szparagi, papryka, cukinia, dynia, papryka i sałata. Niedużo kłopotliwego pierwiastka znajduje się też w czarnych jagodach, mandarynkach, arbuzie, nektarynkach, poziomkach, truskawkach, agreście, czereśniach i grejpfrutach.

Czytaj także: Jagody acai: właściwości zdrowotne i działanie

Jadłospis powinien dostarczać prawidłowe ilości potasu, który reguluje ciśnienie tętnicze krwi. U osób z chorobami układu krążenia (w tym z nadciśnieniem tętniczym) obserwuje się niedobory tego minerału. Pacjenci z chorobami nerek przed modyfikacją diety powinni skonsultować się z lekarzem.

Gdzie szukać potasu? W białej fasoli, soczewicy, grochu, ciecierzycy, pestkach dyni, słonecznika, natce pietruszki, włoskich orzechach, pistacjach, nerkowcach, migdałach i kaszy gryczanej. Do dobrych źródeł warzywnych tego pierwiastka należą pomidory, ziemniaki, brokuły, buraki, seler i biała kapusta. W owocach awokado, jabłkach, morelach, figach, melonach.

Osoby, które powinny kontrolować stężenie cholesterolu we krwi, mogą włączyć do diety żywność funkcjonalną wzbogacaną w potas. Margaryna Optima Cardio Potas + dzięki zawartemu potasowi ułatwia wyrównywanie strat tego cennego pierwiastka, a więc wspiera utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi a dzięki zawartości naturalnych steroli roślinnych obniża poziom cholesterolu we krwi.

Znaczną rolę w profilaktyce chorób krążenia odgrywają kwasy tłuszczowe omega-3, które wpływają na zmniejszenie stężenia „złego” cholesterolu we krwi i trójglicerydów, wspierają pracę serca. To istotny składnik diety osób z nadciśnieniem tętniczym. Wyniki badań wskazują, że wielonienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega-3 obniżają skurczowe i rozkurczowe ciśnienie tętnicze krwi. Ich dobrym źródłem są głównie ryby morskie, owoce morza i niektóre oleje roślinne (rzepakowy, lniany), orzechy włoskie, siemię lniane, pestki dyni, nasiona chia, algi.

Na rynku dostępne są również produkty specjalnie wzbogacane w kwasy tłuszczowe typu Omega-3 (np. margaryny Optima Omega 3, Optima DHA).

Aktywność fizyczna – ćwicz i gub zbędne kilogramy

Istnieje ścisły związek między otyłością a nadciśnieniem tętniczym (im wyższa masa ciała, tym wyższe ciśnienie). Szczególnie niebezpieczna jest otyłość brzuszna (obwód talii ≥80 cm u kobiet i ≥94 cm u mężczyzn) – istotny czynnik ryzyka wielu schorzeń układu sercowo-naczyniowego (m.in. nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca, niewydolności krążenia, udaru mózgu), a także cukrzycy, dyslipidemii, niektórych nowotworów złośliwych i chorób kostno-stawowych.

Spadek wagi wiąże się ze zmniejszeniem wartości ciśnienia tętniczego. Zadbajmy więc o odpowiedni, dopasowany do wieku i stanu zdrowia wysiłek fizyczny. Przed rozpoczęciem treningów należy skonsultować się z lekarzem.

Osoby, które dotąd prowadziły siedzący tryb życia, a także pacjenci z nieuregulowanym ciśnieniem tętniczym, nie mogą od razu „porywać” się na wyczerpujące ćwiczenia. Pamiętajmy, że pewne formy aktywności są niewskazane i przyczyniają do „skoków” ciśnienia tętniczego. Długie, codzienne spacery to zwykle dobry wybór na początek. Lekarz może zalecić też jogging, pływanie, jazdę na rowerze. Regularna aktywność fizyczna obniża ryzyko-sercowo-naczyniowe, pomaga unormować masę ciała i ciśnienie tętnicze.

Co poza tym? Należy unikać nadużywania alkoholu. Maksymalne dawki dobowe alkoholu przy nadciśnieniu tętniczym wynoszą 20-30 g dla mężczyzn i 10-20 g dla kobiet. Przy czym kieliszek wina (125 ml) zawiera 10 g czystego alkoholu.

Rzuć palenie!

Kiedy palimy, wzrasta ciśnienie tętnicze krwi i przyspiesza czynność serca. U podstaw tej reakcji leży pobudzenie nerwowego układu współczulnego.
Układ współczulny należy do najistotniejszych układów organizmu, które wpływają na krótkoterminową zmienność ciśnienia tętniczego. Niestety, odpowiada również za wysokość ciśnienia w dłuższych okresach. Jeśli jego nadmierne napięcie utrzymuje się, przyczynia się do przerostu lewej komory serca i niekorzystnej przebudowy ścian naczyń krwionośnych.

Wyniki badań wskazują że ciśnienie tętnicze u osób palących przyjmuje wyższe wartości w ciągu dnia. Nie udowodniono, że rzucenie palenia obniża ciśnienie, ale walka z nałogiem jest konieczna. Dlaczego? Ponieważ tytoń należy do kluczowych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Zaprzestanie palenia jest jedną z najważniejszych zmian stylu życia, która zapobiega chorobom układu krążenia, zawałowi serca i udarowi mózgu.

W krajach rozwiniętych świadomość zagrożeń związanych z paleniem papierosów jest wysoka. Mimo to konsumpcja tytoniu wciąż zajmuje najwyższe pozycje na liście przyczyn chorób układu krążenia – przyczyn, których można uniknąć. Dlatego interwencja lekarza w tej sprawie powinna stać się rutyną – „zasada 5P” to zalecana, prosta i pełna metoda postępowania. Jej pierwszy punkt brzmi: „Pytaj, czy pacjent pali”. Z powodzeniem mogą stosować ją również bliscy osoby palącej. Pamiętajmy, że punktem wyjścia jest po prostu pytanie.

Jak jeszcze walczyć z nadciśnieniem?

Jeśli okaże się, że – prócz zmiany diety i stylu życia – konieczne są dodatkowe działania, nie obawiajmy się farmakoterapii. Istnieje szereg bardzo dobrze tolerowanych leków, o wysokiej skuteczności hipotensyjnej, które normalizują ciśnienie tętnicze i chronią przed rozwojem powikłań. Leków, w których odkrywaniu i udoskonalaniu tak znamienną rolę odegrali przecież polscy uczczeni.

Odkrycie prostacykliny przez prof. Gryglewskiego i Brytyjczyków zelektryzowało świat nauki i zapoczątkowało kaskadę kolejnych odkryć. Dziś prostacyklinę i jej stabilne analogi wykorzystuje się np. w leczeniu powikłań nadciśnienia tętniczego – zaawansowanej miażdżycy tętnic kończyn dolnych. Jednak w latach 70. w londyńskim laboratorium sukces wymykał się z rąk. Był ulotny w sensie dosłownym – prostacyklina rozpadała się po kilku sekundach. Brytyjczycy nazywali ją „Polish hormone”, który „jest i go nie ma”.

Prostacyklina to lipid, który powstaje w komórkach śródbłonka, silnie rozszerza naczynia krwionośne i zapobiega krzepnięciu krwi. W Wielkiej Brytanii nikt nie potrafił jej zsyntetyzować. Dokonał tego amerykański chemik, Joseph Fried, który jedyną próbkę substancji podarował zafascynowanym Polakom. Kilka dni później, na oddziale reanimacyjnym krakowskiej kliniki grupka zapaleńców – z Ryszardem Gryglewskim i Andrzejem Szczeklikiem na czele – wlewała sobie prostacyklinę do żył. Lekarze eksperymentowali na sobie, by dowieść, jak wielka moc kryje się w „polskim hormonie”. I by potem spędzać niezliczone bezsenne noce przy łóżkach chorych, patrząc z niedowierzaniem, jak ból i zmiany chorobowe ustępują, gdy krew miesza się z prostacykliną. Prawdziwi zapaleńcy, którzy wierzyli i uczyli innych, że zawód lekarza to służba. Służba ludziom.

Bibliografia

  • Szczeklik A., Tendera M. Kardiologia. Podręcznik oparty na zasadach EBM. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2009.
  • Prejbisz A., Januszewicz A. Postępowanie w nadciśnieniu tętniczym w świetle wytycznych amerykańskich 2017. Medycyna Praktyczna 2018; 2: 30–38.
  • Podolec P. Podręcznik Polskiego Forum Profilaktyki. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2010.
  • Mancia G., Fagard R., Narkiewicz K. et al. 2013 Practice guidelines for the management of arterial hypertension of the European Society of Hypertension (ESH) and the European Society of Cardiology (ESC): ESH/ESC Task Force for the Management of Arterial Hypertension. Journal of Hypertension 2013; 31 (10): 1925-1938.
  • Gajewski P., Szczeklik A. Interna Szczeklika 2017. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2017.
  • Al-Solaiman Y., Jesri A., Mountford WK. et al. DASH lowers blood pressure in obese hypertensives beyond potassium, magnesium and fibre. Journal of Human Hypertension 2010; 24 (4): 237–246.
  • Braunwald E. Postępy w kardiologii Harrisona. Wydawnictwo Czelej, Lublin 2005.
  • Bays H., Davidson M., Shalwitz R. et al. Prescription omega-3 added-on to stable statin therapy: changes in lipid parameters. 16th International Symposium on Drugs Affecting Lipid Metabolism; October 6, 2007; New York, NY. Abstract 178.
  • Kornacewicz-Jach Z., Przybycień K. Rola kwasów omega-3 w optymalizacji standardowej farmakoterapii w prewencji wtórnej choroby wieńcowej. Postępy w Kardiologii Interwencyjnej 2009; 5: 99–107.
  • Gaciong Z. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego 2015: krytyczne spojrzenie od wewnątrz. Medycyna Praktyczna 2015; 7-8: 14–25.