ABC krążenia krwi

 

Prawidłowe krążenie krwi jest niezbędne do funkcjonowania organizmu. Zaburzenia krążenia krwi w obrębie tętnic, żył i serca nazywane są inaczej zaburzeniami hemodynamicznymi. Istnieje wiele nieprawidłowości dotyczących krążenia krwi, krążenie może być na przykład zbyt słabe.

Słabe, a dokładniej niedostateczne, krążenie krwi objawia się tzw. „ciężkością nóg”, obrzękami łydek, zimnymi palcami dłoni i stóp (niezależnie od temperatury otoczenia), bladą i suchą skórą, bólami i zawrotami głowy, problemami z koncentracją, ogólnym stanem zmęczenia oraz nieprawidłowym ciśnieniem tętniczym krwi. Za stan niedostatecznego krążenie krwi odpowiada zespół wielu czynników, są to: predyspozycje genetyczne, wiek, płeć, zaburzenia gospodarki hormonalnej, brak aktywności fizycznej (prowadzenie siedzącego trybu życia), nieprawidłowa dieta, nadmierna masa ciała, a także palenie wyrobów tytoniowych. Słabe krążenie krwi znacznie częściej dotyczy osób starszych oraz kobiet. Niestosowanie się do zaleceń profilaktycznych pomimo świadomości, że cierpimy na tzw. słabe krążenie krwi, może wiązać się w przyszłości z rozwojem poważnych schorzeń np. przewlekłą niewydolnością żylną.

 

Ruch i dieta najlepszym lekarstwem

 

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego oraz licznych światowych towarzystw kardiologicznych umiarkowana aktywność fizyczna i odpowiednio zbilansowana dieta stanowią podstawę prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego. Dieta powinna być bogata w nienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 zwiększające elastyczność ścian naczyń krwionośnych (zalecane 250 mg/dobę kwasów tłuszczowych DHA i EPA) oraz w antyoksydanty (np. witamina A, E, C, karotenoidy), które zwalczają negatywne działanie w organizmie reaktywnych form tlenu. Optymalna podaż błonnika pokarmowego (>25-30 g/dobę), ograniczenie żywności bogatej w tłuszcze trans (podaż możliwie jak najmniejsza), ograniczenie podaży nasyconych kwasów tłuszczowych (<10% całkowitej energii zawartej w pożywieniu), a także ograniczenie soli w diecie (<5 g/dobę) i wypijanie codziennie wody w ilości dostosowanej do indywidualnych potrzeb to kolejne czynniki o charakterze prewencyjnym. Nie można również zapomnieć o składniku mineralnym kluczowym dla prawidłowego funkcjonowania układu krwionośnego – potasie. Pierwiastek ten obniża zbyt wysokie ciśnienie tętnicze krwi. Najlepsze źródła potasu w diecie to: suszone owoce (rodzynki, daktyle, morele), kakao, nasiona roślin strączkowych, orzechy, ziemniaki, pomidory, banany, awokado i szpinak. Ciekawą propozycją jest żywność funkcjonalna np. margaryna wzbogacona w sterole obniżające poziom cholesterolu we krwi oraz w potas obniżający ciśnienie tętnicze krwi. Norma na potas wg. Instytutu Żywności i Żywienia (na poziomie wystarczającego spożycia AI) wynosi 3500 mg/dobę dla kobiet i mężczyzn powyżej 16 roku życia.

 

Autor: Barbara Laskus, dietetyk, Instytut Zdrowego Żywienia i Dietetyki Klinicznej SANVITA

 

Bibliografia
• Achremowicz K., Szary-Sworst K.: Wielonienasycone kwasy tłuszczowe czynnikiem poprawy stanu zdrowia człowieka. Żywność- Nauka Technologia Jakość 2005, 44: 23-35.
• Chamienia A., Gospodarka potasowa- podstawy teoretyczne i codzienna praktyka lekarska, Choroby Serca i Naczyń 2004, tom 1, nr 2, 97–107.
• Jarosz M., Gajowiak R., Molska K., Normy żywienia dla populacji polskiej- nowelizacja. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa, 2017.
• Piepoli M. F. i wsp., Wytyczne ESC dotyczące prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego w praktyce klinicznej w 2016 roku, Kardiologia Polska 2016; 74, 9: 821–936.
• Traczyk W. Z., Fizjologia człowieka w zarysie, PZWL, Warszawa, 2010.